2. Οι περιπέτειες ενός Προξένου, ενός Πρέσβη και ενός Μητροπολίτη

Λίγα λόγια για τη ζωή του προξένου Κουζινερύ (συνέχεια)

Ο κόμης Σουαζέλ-Γκουφφιέ, λάτρης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, είχε γνωρίσει τον Κουζινερύ κατά το ιδιωτικό του ταξίδι με τη φρεγάτα “Αταλάντη” στην Ελλάδα το 1776. Σε ηλικία μόλις 24 ετών κάνει ένα τολμηρό για την εποχή του ταξίδι που θα τον φέρει στα νησιά του Αιγαίου, στη νότια Ελλάδα, καθώς επίσης και στα παράλια και ενδότερα της Ιωνίας. Τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς περνά και από την Θεσσαλονίκη πριν πάρει τον επίπονο δρόμο του γυρισμού μέσω Σερβίας και Βοσνίας. Τότε περιηγήθηκε την πόλη και τα μνημεία της, πιθανότατα με οδηγό τον ίδιο τον Κουζινερύ. Τις εντυπώσεις από το μεγάλο και περιπετειώδες ταξίδι τις κατέγραψε στο βιβλίο “Γραφικό ταξίδι στην Ελλάδα” (Voyage pittoresque de la Grèce) ο πρώτος τόμος του οποίου εκδόθηκε το 1782.

Voyage pittoresque de la Gréce 1782.resized

Η έκδοση έκανε μεγάλη αίσθηση στη Δύση και είχε τεράστια επιτυχία. Δημιούργησε μάλιστα ένα ενθουσιώδες φιλελληνικό πνεύμα που θα φανεί αργότερα κατά τη διάρκεια του αγώνα για την εθνική παλιγγενεσία. Το βιβλίο του επέτρεψε επίσης να γίνει μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας σε νεότατη ηλικία και να διεκδικήσει με επιτυχία τη θέση τού Γάλλου πρέσβη στη Κωνσταντινούπολη. Έτσι ο Σουαζέλ-Γκουφφιέ, πέντε χρόνια μικρότερος του Κουζινερύ, καταφθάνει σαν πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη το 1784. Με την οριστική τοποθέτηση του Κουζινερύ ως προξένου στη Θεσσαλονίκη το 1787 αρχίζει μεταξύ τους, παράλληλα με την τρέχουσα διοικητική, και μια ιδιωτική συνεργασία. Ενώ ο Κουζινερύ είναι λάτρης των αρχαίων νομισμάτων, ο Σουαζέλ-Γκουφφιέ είναι λάτρης των αρχαίων μαρμάρων, αγαλμάτων, αναγλύφων και επιγραφών. Στη μεταξύ τους αλληλογραφία μαθαίνουμε ότι ο Κουζινερύ προμήθευε κρυφά τον πρέσβη με αρχαία μάρμαρα. Μέσα από την αλληλογραφία αυτή γίνεται γνωστή και η στενή σχέση του Κουζινερύ με τον μητροπολίτη Βοδενών Μελέτιο (1782-1790) κυρίως μετά την μυστηριώδη και ξαφνική αναχώρηση του τελευταίου από την Έδεσσα την άνοιξη του 1790.

Choiseul-Gouffier.resized

Με την γαλλική επανάσταση του 1789 ο Κουζινερύ υψώνει την τρικολόρ σημαία του νέου επαναστατικού καθεστώτος στο γαλλικό προξενείο της Θεσσαλονίκης και δίδει πολιτικό όρκο το 1792. Αλλά ο έμπορος Ρεμπούλ (Reboul), νεοεκλεγείς εκπρόσωπος των Γάλλων Θεσσαλονίκης στην Εθνοσυνέλευση της Πρώτης Γαλλικής Δημοκρατίας, τον κατηγορεί για αντίσταση στο νέο καθεστώς. Η γαλλική κοινότητα της Θεσσαλονίκης αποτελείτο κυρίως από εμπόρους της Μασσαλίας, συμπατριώτες του Κουζινερύ δηλαδή. Ίσως λοιπόν να υπήρχαν μεταξύ τους και άλλες διαφορές αν και γνωρίζουμε ότι ο Ρεμπούλ ήταν οξύθυμος και απότομος χαρακτήρας. Ο πρέσβης Σουαζέλ-Γκουφφιέ, αν και αρχικά συνεργάστηκε άψογα με το επαναστατικό καθεστώς της Γαλλίας, αποκαλύφτηκε ότι είχε κρυφή αλληλογραφία με το παλαιό καθεστώς του Λουδοβίκου του 16ου και της Μαρίας Αντουανέτας. Αποφασίστηκε έτσι η αντικατάσταση του στην οποία αντιτάχθηκε αρνούμενος να παραδώσει – οχυρωμένος μέσα στο κτίριο – την Γαλλική πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης στον διάδοχό του. Ο Κουζινερύ σαν υφιστάμενος και στενός συνεργάτης του είχε δυσκολίες να αποσείσει τις εναντίον του κατηγορίες. Είναι η περίοδος του Τρόμου στη Γαλλία που αποτελεί εύφορο έδαφος για τέτοιες κατηγορίες. Ο Κουζινερύ παύεται από πρόξενος το 1793 και την επόμενη χρονιά καταδικάζεται ερήμην εις θάνατον από την επαναστατική επιτροπή της Μασσαλίας. Έτσι εγκαταλείπει τη Θεσσαλονίκη και καταφεύγει στη Σμύρνη όπου βρίσκονται δύο από τα αδέλφια του με εμπορική δραστηριότητα εκεί. Η Σμύρνη είναι άλλωστε και η πόλη της ελληνορθόδοξης γυναίκας του. Μέχρι το 1803 κάνει περιοδείες στα παράλια της Ιωνίας και στην Αίγυπτο σε αναζήτηση νομισμάτων συγχρόνως με τη δουλειά στο εμπορικό των αδελφών του. Με την άνοδο του Ναπολέοντα Βοναπάρτη στην εξουσία και την αμνηστία στους απόδημους Γάλλους επιστρέφει στο Παρίσι και προσπαθεί ανεπιτυχώς να ενσωματωθεί ξανά στο διπλωματικό σώμα της Γαλλίας. Τότε πουλά για πρώτη φορά 10.000 χρυσά, αργυρά και μπρούντζινα αρχαία νομίσματα (για το οποίο μετανιώνει αργότερα πιστεύοντας ότι τα πούλησε φτηνά) και επιστρέφει το 1812 στη Σμύρνη. Το 1814 καταφέρνει τελικά να τοποθετηθεί και πάλι πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη όπου παραμένει πρακτικά μέχρι το 1817 ενώ θα συνταξιοδοτηθεί το Σεπτέμβριο του 1819 σε ηλικία 66 ετών. Κλείνοντας τη θητεία του στη Θεσσαλονίκη θα κάνει μια τελευταία περιοδεία επισκεπτόμενος και πάλι τα μέρη στα οποία συνήθιζε να πηγαίνει για συλλογή νομισμάτων κατά την πρώτη του θητεία. Επιστρέφοντας στη Γαλλία θα αφιερώσει το χρόνο του κυρίως στη συγγραφή σειράς βιβλίων και εκθέσεων πάντα για τα αρχαία νομίσματα. Αυτή η γνώση θα του επιτρέψει να διαβεί και την πύλη της Ακαδημίας των Επιγραφών και των Γραμμάτων. Το 1825 εκδίδει ένα βιβλίο για τα αργυρά νομίσματα της Αχαϊκής Συμπολιτείας (Les Monnaies d’Argent de la Ligue Achéenne) ενώ το 1828 συντάσσει σε δυο τόμους τις εντυπώσεις από τα διάφορα ταξίδια ανά τη Μακεδονία το οποίο και εκδίδει το 1831 με τίτλο “Ταξίδι στη Μακεδονία” (Voyage dans la Macédoine).

Voyage dans la Macédoine

Δυο χρόνια αργότερα τον Ιανουάριο του 1833 αφήνει την τελευταία του πνοή. Στην εποχή του θεωρήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους ειδικούς αρχαίων νομισμάτων μαζί με τον κορυφαίο νομισματολόγο, τον σύγχρονό του αββά Ζοζέφ Εκέλ. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του ο Κουζινερύ πούλησε περίπου 25.000 νομίσματα πλουτίζοντας -τον εαυτό του αλλά και- τα ευρωπαϊκά μουσεία. Οι συλλογές του βρίσκονται σήμερα σε Παρίσι, Μόναχο και Βιέννη.

Στο επόμενο: Το πρώτο του ταξίδι εκτός Θεσσαλονίκης

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s